Başlangıç / Genel / Renklerin İştah Üzerindeki Etkisi Nedir?

Renklerin İştah Üzerindeki Etkisi Nedir?

Tarihten Günümüze Renkler

      Nesnel çevrenin algılanmasında ilk basamak görme olayıdır. Görünüş açısından önemli bir faktör olan renk, ışığın cisimler üzerine yansımasıyla gözün algıladığı duyum şeklinde tanımlanmaktadır. Renkler, işletmeler açısından ürün tanınırlığı sağlamanın yanı sıra tüketicilerin ürünler ile bağlantı kurmasına da yardımcı olabilmektedir.

      Tüm renkler bireylere farklı anlamlar çağrıştırmakta ve bireyler üzerinde farklı duygusal, zihinsel ve ruhsal etkiler bırakmaktadır. Renkler tek başlarına hiçbir anlam ifade etmemektedirler. Kullanıldıkları durum ve konumlara göre bir anlam kazanmaktadırlar. Bu sebeple; besin, moda, ambalaj gibi insanlar tarafından üretilen ve tüketime sunulan her türlü nesne açısından, renklerin kullanımı önem kazanmaktadır.

      Kırmızı, sarı ve turuncu sıcak renkler; mavi, yeşil ve mor soğuk renkler olarak kabul edilir. Çoğu insan için sıcak renklerin uyarıcı, soğuk renklerin ise gevşetici ve dinlendirici olduğu gözlenmektedir.

Tablo 1. 18–24 Yaş Arasındaki Bireyler İle Yapılan Çalışmaya Göre Renkler Ve Çağrıştırdığı Anlamlar

RENKLER

ÇAĞRIŞTIRDIĞI ANLAMLAR

SARI

NEŞELİ, GENÇLİK

KIRMIZI

TUTKULU, İŞTAH AÇICI

MAVİ

SINIRSIZLIK, ÖZGÜR

TURUNCU

İÇ AÇICI, ÇARPICI, ENERJİK

BEYAZ

TEMİZ, MASUM

SİYAH

KARAMSAR, GÜÇLÜ, PRESTİJLİ

YEŞİL

DOĞAL, HUZURLU, UYUMLU

MOR

DEPRESYON, ASİL, LÜKS

(AKGÜL D, GÜNEŞ V (2015) Renkler, anlamları ve marka bilinirliği üzerindeki etkisi: Kırşehir örneği, Conference Paper, 1-9)

Renkler ve İştah Arasındaki İlişki

      Birkaç duyusal işaret, görünüm, tat, koku, doku, sıcaklık gibi özellikler besin alımını etkilemektedir. Lezzet her zaman belirleyici faktör olsa da en önemli faktör yiyeceklerle kurulan ilk duyusal temastır.

      Besini görmek tek başına bile öznel yemek yeme arzusunu kolaylaştırabilmektedir. Çoğu zaman bu durum iştah açıcı olmaktadır. Yaşlı yetişkinlerde iştahın arttırılması konusunda besinlerde yapılan renk değişiminin oldukça etkili olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur.

      2–5 yaş arasındaki çocukların yeni bir besine görsel olarak maruz kalması yeni besin korkusunu azaltmakta ve besin kabullenmesini de kolaylaştırabilmektedir. Yapılan bir çalışmaya göre, farklı besinleri denemeden önce görsellerine maruz kalan çocuklarda bu besinleri denemeye olan isteğin daha fazla olduğu gözlenmiştir. Çocukların yeni bir sebzeyi tüketmeye karar vermeleri sebzenin görsel, dokunsal ve koku alma özellikleriyle ilgilidir.

      Seçici tüketiciler renklerin onlarda uyandırdıkları etkiyle bazı yiyecekleri tercih ettiklerini bazılarını da yine bu nedenle reddettiklerini belirtmişlerdir. Tüketimi azaltabilecek faktörlerden biri de monotonluktur. Bir besine sürekli maruz kalmak o besinin diğer özellikleriyle birlikte görünüşünün hoşluğunu azaltabilmektedir.

Renklerin İştah Üzerindeki Etkisi

      Bir öğün içindeki çeşitli renkler, insanların tüketeceği miktar konusundaki farkındalığı artırabilmektedir ve dolayısıyla bazı renkler bir durdurma sinyali olarak hareket edebilirler. Kırmızı bir tabak, özellikle tehlike ile ilişkisi nedeniyle kaçınma motivasyonunu tetikleme rolüne sahiptir. İnsanların aynı besinler açısından başka bir renkteki tabaktan daha az tüketmelerine yol açabilir. Kırmızı renk aynı zamanda bireylerin iştahını açan renk olarak da bilinir. Dünyadaki gıda firmalarının (Coca Cola, Pizza Hut, MC Donald’s, Burger King) hepsinin logosunda kırmızı rengin hakim olduğu olduğu dikkat çekmektedir.)

                 

      Kahverengi, bulunduğu ortamda insan hareketlerini hızlandıran bir renk olarak bilinir. Bu özelliğinden dolayı, hızlı yemek yenilen hazır yemek salonlarında bu renk tercih edilir. Lüks bir mekânın dekorasyonu ise mor renk olmalıdır. Bu mekânda oturan konuklar kendilerini daha özel hissedebileceklerdir.

      İnsanlara göre yeşil renk düşük kalori, düşük protein ve düşük yağ konsantrasyonunu çağrıştırmaktadır. Yoğun renkli besinlerin ise daha yoğun aromalı olmaları muhtemeldir.  

      Yapılan çeşitli çalışmalarda renklerin, bireylerin koku ve tat alma duyuları üzerinde de etkili olduğu gözlenmiştir. Örneğin, sarı ve yeşil rengin ekşi; turuncu, sarı ve kırmızı rengin tatlı; pembe rengin şekerli; mavi ve yeşil rengin acı; gri, soluk yeşil ve açık mavi rengin tuzlu tatları çağrıştırdığı saptanmıştır.

      Beyaz ambalajlı içeceklerin daha saf, keskin, taze, doğal ve ferahlatıcı olduğu düşünülmektedir. Beyaz ambalajlı içeceklerin beğenilme oranı daha yüksektir.

 

      Salam, sosis gibi ürünlerinin kırmızı ambalajlı olması daha yağlı ve lezzetli bir ürün beklentisine yol açmaktadır. Genellikle bitter çikolata kırmızı ambalaj, sütlü çikolata mavi ambalaj, fındıklı çikolata ise yeşil ambalaj ile ilişkilendirilmiştir.

      Temizlik ve saflığın rengi olduğu için pek çok su ambalajında mavi renk kullanılmaktadır. Soğuk ve tazelik algısı oluşturmak için yoğurt gibi ürünlerin ambalajlarında da mavi ve lacivertin tonları kullanılmaktadır.

      Dondurulmuş sebze ambalajlarında canlı ve doğal bir etki yaratmak amacıyla yeşil renk tercih edilmektedir. Yaratıcılığı ortaya çıkarmada da etkilidir. Batıdaki büyük otellerin mutfak duvar rengi aşçıların yaratıcılığının gelişmesi için yeşile boyanmaktadır.

      Ucuzluğu çağrıştırdığından dolayı yüksek kalitedeki ürünlerin logosunda ve etiketlerinde turuncu ve tonlarının kullanılmaması daha uygundur. İngiltere’deki gevrek markaların çoğu peynir/soğan lezzetini göstermek için yeşil rengi, tuz/sirke lezzetini göstermek için de mavi rengi kullanmıştır. Pembe renk, lezzet çağrışımları için örneğin çikolata ve kurabiyelerde mor renk ile birlikte kullanılmaktadır. Çoğunlukla daha sağlıklı gıdaların ambalajlarında yeşil etiketler, daha az sağlıklı olanlarda da kırmızı etiketler kullanılmaktadır.

      Bu doğrultuda, renklerdeki en ufak bir değişiklik dahi algıları tamamen farklılaştırabilme özelliğine sahiptir diyebiliriz.

 

KAYNAKÇA

AHBAP BÖ (2014) Renklerin Pazarlama Üzerindeki Etkisi. İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitisü.

AKGÜL D, GÜNEŞ V (2015) Renkler, anlamları ve marka bilinirliği üzerindeki etkisi: Kırşehir örneği, Conference Paper, 1-9.

AKYOL A, AYAZ A, EROĞLU E, ÇETİN C, GÜLHAN S (2018) Impact of three different plate colours on short-term satiety and energy intake: a randomized controlled trial, Nutrition Journal, 1-8.

GIBSON E, FUTRELL R, ETTINGER J, MAHOWALD K, BERGEN L, RATNASINGAM S, GIBSON M, PIANTADOSI ST, CONWAY BR (2017) Color naming across languages reflects color use, PNAS Early Edition, 1-6.

FENKO A, SCHIFFERSTEIN HNJ, HUANG TS, HEKKERT P (2009) What makes products fresh: the smell or the colour?, Food Quality and Preference, 20, 372-379.

WANSINK B, ITTERSUM K (2012) Fast food restaurant lighting and music can reduce calorie intake and increase satisfaction, Human Resources & Marketing, 1, 228-232.

SPENCE C, VELASCO C (2018) On the multiple effects of packaging colour on consumer behaviour and product experience in the ‘food and beverage’ and ‘home and personal care’ categories, Food Quality and Preference, 3.

Hakkında: Diyetisyen Raziye Çimen

Diyetisyen Raziye Çimen
Merhabalar 😌 Beslenme ile ilgili en çok merak edilen ve güncel konularda sizlerle bilgi paylaşmak adına burada yer almaktayım. Tüm okurlarımıza iyi keyifler diliyorum 🌟

Buna da bakın

Tiroid Hastalıklarında Beslenme Tedavisi Nasıl Olmalıdır?

Tiroid Bezi Nedir? Tiroid Hormonlarının Metabolizma Üzerine Etkisi Nasıldır? Tiroid bezi, T3, T4 dediğimiz tiroid …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir