Başlangıç / Genel / Demir Eksikliği ve Beslenme İle İlişkisi Nedir?

Demir Eksikliği ve Beslenme İle İlişkisi Nedir?

Sağlıklı ,yetişkin bir bireyin vücudunda ortalama 3-5 mg kadar demir bulunur.Bunun 2/3’ü kandadır.Kandaki demirin çoğunluğu kırmızı kan hücrelerine rengini veren hemoglobin içerisinde bulunur.

Vücuttaki demir miktarı cinsiyet,kg,hemoglobin düzeyi ve vücut demir depolarına bağlı olarak farklılık gösterir.

Hemoglobinin yapısında bulunan demir vücutta oksijen taşınması konusunda önemli rol oynar.Demir minerali özellikle de bebeklerde ve büyüme çağındaki çocukların zihinsel ve sosyal gelişimleri için oldukça  önemlidir.

Besinlerde Demir Mineralinin Özellikleri Nelerdir?

Demir besinlerde ‘hem’ ve ‘hem olmayan’ olmak üzere iki farklı çeşitte bulunur. Hem demiri kolay emilir , fakat diyetteki demirin sadece% 10’u hem demirden oluşmaktadır. Hem olmayan demir, et dışındaki gıda ürünlerinde bulunur .

Günlük demir ihtiyacı erkeklerde 8-10 mg olurken bu değer kadınlarda 18 mg’ dır.

Demir eksikliği kişide üşüme,gün boyu süren halsizlik hissi, dikkat bozukluğu, yiyecek dışındaki şeylere istek(toprak, buz gibi), soluk cilt, tırnaklarda kırılma ile kendini göstermektedir.

Demir Eksikliği Oluşumundaki Etkenler Nelerdir?

 

  • Besinlerde bulunan ve demir emilimini zorlaştıran içerikler olarak oksalatlar ve tanenleri  örnek verebiliriz. Bunlar bulundukları besinlerdeki demire bağlanarak emilimde olumsuz etki gösterir.
  • Bir diğer  etken ise vücuttaki demir  ihtiyacının  artmasıdır. Bu ihtiyacın arttığı bazı durumlar şöyledir; yetersiz anne sütü almış bebekler, gebe veya doğum yapan kadınlar, uzun süreli menstruasyon dönemine sahip  kadınlar
Bunlara ek olarak erkeklerde ve menopoz sonrasında ki kadınlarda görülen demir eksikliklerinin sebebi ciddi şekilde araştırılmalıdır .Çünkü bu tarz durumlara mide barsak kanamaları tarzı iç kanamalarda sebep olabilmektedir.Ayrıca  uzun süreli  aspirin kullanımı da  demir eksikliğine sebep olmaktadır.    
  • Diğer bir yandan protein bakımından yetersiz diyetler de demir emilimi üzerinde azaltıcı etkiye sahiptir. Bu yüzden  vejetaryen ve vegan bireyler, diyetlerinde bu yönlü oluşabilecek eksiklikleri önlemek amacıyla ek demir takviyeli gıda tüketmelidirler.
  • Yemekle beraber çay ve  kahve içmek, bu besinlerin içerdikleri polifenoller dolayısıyla demir emilimini azaltmaktadır.
!!!Son olarak  kalsiyum mineralinin demir emilimini engellediği de bilinmesi gereken bir diğer konudur. Dolayısıyla süt ve süt ürünleri diyetimizde hangi besinlerin yanında tükettiğimiz  oldukça önemlidir.

Demir Eksikliği Anemisi Nedir?

Demir eksikliği anemisi demir eksikliğinin en ileri aşamasıdır. Dünya Sağlık Örgütü, dünya genelinde yaklaşık iki milyar kişinin anemik olduğunu bildiriyor. Hem gelişmekte olan hem de gelişmiş ülkelerde aneminin oldukça önemli bir sağlık sorunu olduğu dikkat çekmektedir.

 Beslenme Tedavisi Nasıl Olmalıdır?

  • Demir eksikliğinin tedavisi diyet desteği ile başlamalıdır, bu süreçte diyette arttırılması gereken besinlerin başında  et ve et ürünleri gelmektedir. Ancak diyet tek başına yetersiz olduğunda veya ileri düzeyde anemi durumu söz konusu ise, tedavi eksojen demir takviyeleri ile uygulanmalıdır. Bu gibi durumlarda ki en doğru desteğe hekiminiz karar verecektir. 
  •  Demir içeriği bakımından zengin besinleri tüketirken, beraberinde C vitamini almaya  özen gösterilmelidir. Örnek olarak bir porsiyon köfte veya et yemeğinin yanında tüketeceğiniz bol limonlu salata bu ihtiyacınızı güzel bir şekilde karşılayacaktır.
  •  Yağlı tohumlar olarak bildiğimiz kuruyemişlerin beraberinde tüketeceğiniz C vitamini yönünden zengin meyveler demir alımını destekler.(Örneğin kivi, çilek, ananas,portakal,mandalina vb.)
  • Ek olarak, bitkisel besinler ile hayvansal besinleri beraber tüketmenin demir emilimini desteklediği bilinmektedir.
 Ispanak, içerdiği oksalat bileşiği yönünden demir emiliminde azaltıcı etkiye sahip olmasına karşı yemeği yaparken içerisine ekleyeceğimiz kıyma veya mercimek gibi besinlerle bu emilim düzeyinin arttırılması çok mümkündür.
  • Et ve benzeri yiyecekler satın alınamadığı zaman demir eksikliği olan kimselerin diyetinde beyaz et, kuru baklagiller (fasulye, nohut, mercimek) , koyu yeşil yapraklı sebzeler, kuru meyveler (kuru kayısı ve kuru üzüm),pekmez, tahin,yumurta daha çok yer almalıdır.

 

 KAYNAKÇA

Castro de Andrade Cairo, Romilda; Rodrigues Silva, Luciana; Carneiro Bustani, Nadya; Dantas Ferreira Marques, Cibele  Iron deficiency anemia in adolescents; a literature review Nutr Hosp. 2014;29(6):1240-1249  DOI:10.3305/nh.2014.29.6.7245


Shezadı Sabah ,Musarat Ramzan, Irum Fatıma  Iron Deficiency Anemia Role of nutritional  deprivation among female patients of reproductive age group Vol 17 No 04 (2010) (www.theprofesional.com)


Nihal Özdemir  Iron deficiency anemia from diagnosis to treatment in children  Turk Arch Ped 2015; 50: 11-9  DOI:10.5152/tpa.2015.2337 


Ayşe Baysal ,  Beslenme. Ankara : Hatipoğlu Yayınları,2018


Amy Zhu ,Marc Kaneshiro ,Jonathan D. Kaunitz   Evaluation and Treatment of Iron Deficiency Anemia:A Gastroenterological Perspective  Dig Dis Sci (2010) 55:548–559   DOI 10.1007/s10620-009-1108-6

     

Hakkında: Gizem Nur İltaş

Gizem Nur İltaş
1997 Erzurum doğumluyum.İstanbul Okan Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik (İngilizce) bölümü 4. sınıf öğrencisiyim.Aynı zamanda Psikoloji bölümünden yandal programına devam ediyorum.

Buna da bakın

Premenstural Sendrom ve Beslenme

 PMS Hakkında PMS 1950’lerde tıp literatürüne girmekle beraber tarihçesi şu şekilde olmuştur; ilk Hipokrat’ın  ‘’histeri’’ ‘ yi menstural fonksiyon …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir